Dr. Ognen Ivanovski: “Kjo është nga mosha, do të kalojë” – simptomat që burrat i neglizhojnë dhe rëndësia e kontrolleve parandaluese
Dr. Ognen Ivanovski ka dhënë një intervistë për portalin Skopjeinfo.mk, ku ka folur për shëndetin e burrave, problemet urologjike, shëndetin e prostatës dhe rëndësinë e kontrolleve parandaluese. Insajderi jua sjell të plotë intervistën në gjuhën shqipe.
Muaji nëntor i kushtohet shëndetit të burrave dhe rritjes së vetëdijes për rëndësinë e kontrolleve parandaluese. Edhe pse shumë probleme urologjike mund të trajtohen me sukses nëse zbulohen me kohë, burrat shpesh i neglizhojnë simptomat e para, duke ia atribuar moshës ose duke pritur që ato të kalojnë vetvetiu.
Për gabimet më të shpeshta që bëjnë burrat, simptomat që nuk duhet të neglizhohen, shëndetin e prostatës dhe lidhjen ndërmjet shëndetit seksual dhe atij kardiovaskular, kemi biseduar me prof. dr. Ognen Ivanovski, kirurg-urolog në Klinikën e Urologjisë dhe profesor i rregullt në Fakultetin e Mjekësisë në Shkup.
Në këtë intervistë për Skopjeinfo.mk, ai shpjegon se kur duhet të fillojnë kontrollet parandaluese dhe cilat zakone mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të burrave.
Cili është gabimi më i shpeshtë që bëjnë burrat kur bëhet fjalë për shëndetin urologjik – çfarë neglizhojnë më së shumti për një kohë të gjatë, duke menduar se “do të kalojë vetvetiu”?
Më së shpeshti, burrat i neglizhojnë ndryshimet gjatë urinimit, siç janë rrjedha më e dobët e urinës, zgjimi i shpeshtë gjatë natës për të urinuar, nevoja urgjente për urinim ose ndjenja se fshikëza urinare nuk është zbrazur plotësisht.
Një simptomë tjetër që nuk duhet të neglizhohet është edhe rënia e potencës seksuale. Këto ndryshime mund të lidhen me gjendje të ndryshme urologjike.
Shumë shpesh burrat thonë: “Kjo është nga mosha, do të kalojë”. Por jo çdo ndryshim në urinim apo në funksionin seksual duhet të konsiderohet si pjesë normale e plakjes.
Ndonjëherë shkaku është i thjeshtë dhe trajtohet lehtë, por në raste të tjera simptomat mund të tregojnë edhe një problem më serioz.
Prandaj, gjëja më e rëndësishme është të mos pritet derisa simptomat të bëhen serioze, por të kërkohet me kohë këshilla e urologut. Sot ekzistojnë një sërë metodash konservative dhe operative, përmes të cilave mund të lehtësohen simptomat, të ruhet funksioni i fshikëzës urinare dhe të përmirësohet cilësia e jetës.
Nëse një burrë nuk ka asnjë simptomë dhe ndihet i shëndetshëm, në cilën moshë duhet për herë të parë të vizitojë urologun për kontroll parandalues dhe çfarë duhet të kontrollojë?
Rekomandimet janë të thjeshta. Çdo burrë duhet të bëjë një kontroll parandalues urologjik pasi të mbushë moshën 50-vjeçare.
Është e rëndësishme të theksohet se kontrolli parandalues nënkupton vizitën te mjeku edhe kur nuk ka asnjë simptomë.
Ky kufi moshe zhvendoset më herët nëse ekziston histori familjare e kancerit të prostatës, përkatësisht nëse një familjar i shkallës së parë ose të dytë ka vuajtur nga kjo sëmundje. Në këtë rast, rekomandohet që kontrollet parandaluese të fillojnë në moshën 45-vjeçare.
Kontrolli është i thjeshtë dhe përfshin përcaktimin e nivelit të markerit tumoral PSA (antigjeni specifik i prostatës) në gjak, si dhe ekzaminimin rektal digjital.
Në këtë mënyrë mund të zbulohen me kohë ndryshimet e dyshimta dhe, nëse është e nevojshme, të bëhen ekzaminime shtesë. Zbulimi i hershëm mundëson reagimin në kohë dhe rrit ndjeshëm mundësitë për trajtim të suksesshëm.
Cilat ndryshime gjatë urinimit janë “pjesë normale e moshës”, ndërsa cilat janë shenjë se kontrolli te mjeku nuk duhet të shtyhet më?
Me kalimin e moshës, disa ndryshime gjatë urinimit janë relativisht të shpeshta. Për shembull, rrjedha më e dobët e urinës, nevoja për të urinuar më shpesh dhe zgjimi një ose disa herë gjatë natës mund të shfaqen si pjesë e ndryshimeve që lidhen me plakjen, më së shpeshti për shkak të ndryshimeve në prostatë dhe fshikëzën urinare.
Megjithatë, ekzistojnë simptoma që nuk duhet t’i atribuohen thjesht moshës. Humbja e papritur dhe e pashpjegueshme e peshës, dhimbjet në eshtra, shfaqja e gjakut në urinë ose niveli dukshëm i rritur i PSA-së janë shenja për të cilat duhet të bëhet vlerësim urologjik në kohë.
Veçanërisht e rëndësishme është të theksohet: gjaku në urinë nuk duhet të neglizhohet, edhe nëse shfaqet vetëm një herë dhe pa dhimbje.
Ndërsa niveli i rritur i markerit PSA nuk do të thotë automatikisht se bëhet fjalë për kancer, por kërkon vlerësim shtesë, në varësi të moshës, vlerave të mëparshme dhe gjendjes klinike.
Gjëja më e rëndësishme është që burrat të mos e bindin veten se “kjo është vetëm nga mosha”, por çdo ndryshim të ri ose progresiv ta kontrollojnë me kohë.
Disfunksioni erektil shpesh shihet vetëm si problem seksual. Sa shpesh ai në të vërtetë mund të jetë sinjali i parë se diçka tjetër po ndodh në organizëm?
Pikërisht kështu. Disfunksioni erektil nuk është vetëm problem seksual. Ai mund të ketë natyrë psikogjene, por kur shkaku është organik, shumë shpesh lidhet me çrregullimin e qarkullimit të gjakut dhe ngushtimin e enëve të gjakut.
Meqenëse enët e gjakut të penisit janë më të vogla se enët koronare të zemrës, problemet me ereksionin ndonjëherë mund të shfaqen përpara se të manifestohet sëmundja kardiovaskulare.
Prandaj, te disa burra, disfunksioni erektil mund të jetë një sinjal i hershëm i rrezikut të shtuar kardiovaskular, madje edhe pararendës i ngjarjeve serioze kardiovaskulare, siç është infarkti.
Për këtë arsye, nuk duhet të pranohet thjesht si “pjesë normale e plakjes”. Disfunksioni erektil mund të jetë arsye për të kontrolluar edhe shëndetin e përgjithshëm kardiovaskular.
Nëse te ju vjen një pacient dhe ju thotë: “Doktor, jam 40 vjeç, nuk kam probleme – çfarë mund të bëj sot që në moshën 60-vjeçare të kem shëndet të mirë urologjik dhe seksual?” – cilat janë tri këshillat që do t’i jepnit?
Do t’i jepja tri këshilla.
Së pari, të kujdeset për shëndetin e tij kardiovaskular. Kjo nënkupton aktivitet të rregullt fizik, ushqim të shëndetshëm, ruajtjen e peshës normale trupore, moskonsumimin e duhanit dhe kontrollin e tensionit të gjakut, sheqerit dhe kolesterolit.
Enët e shëndetshme të gjakut janë të rëndësishme si për ereksionin e mirë, ashtu edhe për funksionin seksual.
Së dyti, të mos i neglizhojë ndryshimet në shëndetin seksual dhe urologjik. Problemet me ereksionin ndonjëherë mund të jenë shenja e parë e një sëmundjeje kardiovaskulare.
Po ashtu, gjaku në urinë, problemet e reja ose progresive me urinimin dhe simptomat e tjera të pazakonta kërkojnë vlerësim mjekësor.
Nuk duhet të ketë turp dhe as të vetëtrajtohet me preparate nga burime të paverifikuara.
Së treti, ta planifikojë parandalimin në mënyrë individuale, veçanërisht kur bëhet fjalë për prostatën. Duhet ta njohë historinë familjare të kancerit të prostatës dhe me kohë të bisedojë me urologun për testimin e markerit PSA.
Te burrat me rrezik të shtuar, kjo bisedë mund të fillojë që në moshën 40–45-vjeçare, ndërsa te burrat me rrezik mesatar zakonisht shqyrtohet më vonë, në varësi të rrethanave individuale dhe rekomandimeve, zakonisht pas moshës 50-vjeçare.
Nëse do ta përmblidhja mesazhin në një fjali: mos prisni që të shfaqet një problem për të filluar të kujdeseni për shëndetin tuaj. Ajo që bëni sot mund të bëjë një ndryshim të rëndësishëm në cilësinë e jetës suaj në moshën 60-vjeçare dhe më tej.
Cili është miti për shëndetin e burrave që do të dëshironit më së shumti të zhdukej – diçka që burrat e dëgjojnë vazhdimisht, e praktikojnë ose besojnë gabimisht?
Miti që do të dëshiroja më së shumti të zhdukej është ideja se për çdo problem që lidhet me shëndetin e burrave ekziston ndonjë preparat që mund të blihet në internet ose pa këshillën e mjekut, i cili premton zgjidhje të shpejtë dhe të sigurt.
Burrat shpesh përdorin preparate të ndryshme për potencë ose për prostatën, pa e ditur se çfarë përmbajnë në të vërtetë, nëse janë të sigurta dhe nëse kanë ndonjë efekt të dëshmuar.
Veçanërisht të rrezikshme janë produktet që nuk janë të regjistruara siç duhet dhe nuk kanë përbërje të deklaruar qartë. Disa prej tyre mund të përmbajnë substanca aktive të padeklaruara dhe të shkaktojnë efekte serioze anësore ose ndërveprime me barna të tjera.
Mesazhi im për burrat është: mos i besoni çdo reklame që lexoni në internet. Informohuni nga burime të besueshme dhe bisedoni me urologun tuaj.
Nuk ekziston një preparat universal që i zgjidh të gjitha problemet. Zgjidhja e vërtetë fillon me diagnozën e saktë dhe trajtimin përkatës.
Në fund, do të dëshiroja të theksoja se në kuadër të Muajit të Shëndetit të Burrave, Klinika Universitare e Urologjisë do të organizojë një sërë aktivitetesh me qëllim të rritjes së vetëdijes për shëndetin e burrave dhe rëndësinë e kontrolleve parandaluese.
Në kuadër të këtyre aktiviteteve, më 2 nëntor, Klinika do të jetë nikoqire e një aktiviteti edukativ ndërkombëtar, në të cilin kirurgë nga rajoni, përkatësisht nga Kosova, Shqipëria dhe Bullgaria, do të kenë mundësi të ndjekin drejtpërdrejt, në kohë reale, disa ndërhyrje kirurgjikale në fushën e urologjisë rikonstruktive.
Qëllimi është që përmes trajnimit praktik dhe shkëmbimit të përvojave, këta kolegë të fitojnë njohuri dhe aftësi të reja, të cilat më pas do të mund t’i zbatojnë në vendet e tyre, me synim avancimin e kujdesit për shëndetin e burrave.
